Tìm hiểu nghề độc đáo “Trượt Mong” ở biển Trà Vinh

63

Biển ở Miền Tây đa phần là bãi bồi nhiều phù sa. Đây chính là điểm đặc điểm riêng tạo nên nét độc đáo của vùng biển Trà Vinh. Từ đó tạo nên một nghề biển đặc biệt tại nơi đây – gọi là nghề Trượt Mong hay còn gọi là trượt ván bắt cá.

Giới thiệu về nghề Trượt Mong

Nghề đánh cá là nghề khá phổ biến và là nghề mưu sinh chủ yếu của dân Miền Tây. Nó gắn liền với tuổi thơ nhiều thế hệ theo từng con nước của dòng sông mang tên Cửu Long. Tuy nhiên tùy theo mõi vùng, tùy theo con nước và tùy theo loại cá mà có hình thức đánh bắt cá khác nhau, rất phong phú và đa dạng.

Tìm hiểu nghề độc đáo "Trượt Mong" ở biển Trà Vinh

Đối với những bãi bồi ven biển Tây Nam Bộ thì nghề Trượt Mong được xem là nét văn. “Mong” là một tấm ván mỏng được người dân tại đây chế tạo ra. Mong được dùng làm phương tiên di chuyển trên bùn lầy nhanh và nhẹ nhàng dọc bãi bùn ra đến thềm nước để thả lưới bắt cá, sò để trang trải cuộc sống hàng ngày.

Nghề Trượt Mong tại Trà Vinh

Lịch sử nghề và cách chế tác “mong”

Nghề này đã có lịch sử ít nhất vài trăm năm tại các vùng ven biển Miền Tây. Đặc biệt là ở Cầu Ngang – Trà Vinh hay Trần Đề – Sóc Trăng nói riêng. Không có ai nhớ nổi nghề này có khi nào, chỉ biết là từ rất xưa từ thế hệ này sang thế hệ khác. Không ai biết lý do sao gọi là nghề “Trượt Mong”? Nhưng nhiều người đi biển thường đùa nhau cho rằng tên gọi này xuất phát từ chính cái động tác khom cúi người làm mông nhô lên cao lúc trượt ván.

Tìm hiểu nghề độc đáo "Trượt Mong" ở biển Trà Vinh

Dù chỉ là một tấm ván rộng gần ba tấc, dài hơn 1m nhưng việc chế tác “mong” không hề đơn giản. Thường thì không quá dày để giảm bớt sức nặng, nhưng cũng không quá mỏng vì mau mòn hư. Ván dùng làm “mong” phải là cây me nước, dầu hoặc mù u vì có độ bền cao, nếu bảo quản tốt có thể sử dụng đến hai, ba năm. Để cho tiện, người ta còn đóng cho “mong” quai cầm, chỗ để giỏ đựng. Nhưng có người kỹ lưỡng còn lót thêm miếng cao su để lúc chân quỳ lên không bị ê buốt.

Nghề “mong” thu nhập được bao nhiêu?

Đối với những bà con sống ven biển thì mong muốn lớn nhất của họ là có một ngày bội thu được nhiều cá. Tuy nhiên, nghề “mong” đã không còn mang lại nhiều thu nhập cho bà con. Đơn giản vì không phải lúc nào cũng được bội thu cá. Những đợt con nước rút rồi đến con nước lên thì bà con thường kiếm được 200.000 – 300.000 đồng. Nhưng cũng có những hôm kiếm được vài ba chục ngàn đồng là cùng. Ấy mà cái nghiệp Trượt Mong đã gắn bó với cuộc sống của bà con nơi đây từ đời này sang đời khác.

Tìm hiểu nghề độc đáo "Trượt Mong" ở biển Trà Vinh

Nét đặc sắc của nghề Trượt Mong

Bãi bồi ven biển trải rộng tựa như đường đua bất tận, sáng sớm, khi thủy triều rút cạn, bãi bồi lộ dần, phụ nữ, trẻ em đạp Mong ra biển để bắt nghêu, cá kèo, cá bống. Ban đêm, thanh niên, đàn ông đạp Mong để soi cua, cá. Nếu có sức khỏe tốt, người đạp Mong có thể đạt tốc độ đến 15 cây số/giờ, tức là bằng với tốc độ trung bình của xe đạp.

Có người kể rằng cứ mỗi tháng Hai con nước rằm và ba mươi, người Trượt Mong chỉ cần ra biển hơn 10 ngày cũng dư sống cho cả tháng. Nhưng đó là chuyện của ngày trước, khi dân còn thưa, các phương tiện đánh bắt còn ít và nguyên tắc “bắt con lớn chừa con nhỏ” còn duy trì.

Tìm hiểu nghề độc đáo "Trượt Mong" ở biển Trà Vinh

Ngoài bắt cá ngát, thì còn nhặt được nghêu, sò huyết, tim bắt những con cá bống sao… Khi hoàng hôn buông xuống là lúc đoàn người lướt “mong” ngoài biển trở về, mang theo cá tôm cho bữa ăn ngày mai.

Câu kết:

Trượt Mong hay đạp Mong đã được xem là như một nết văn hoá biển của tỉnh Trà Vinh, vào lễ hội cúng biển mỗi năm, dân trong làng tổ chức hội thi “đua Mong” như là một phần nghi thức truyền thống không thể thiếu. Tuy nhiên, hội thi “đua Mong” giờ đây không còn nữa, có lẽ vì biển ngày trở nên nghèo nàn, cũng có lẽ chén cơm manh áo, vì chuyện sinh nhai… Và dù là lý do gì đi nữa thì một nét đẹp văn hóa được lưu giữ hàng trăm năm đang bị lãng quên.

Tìm hiểu nghề độc đáo "Trượt Mong" ở biển Trà Vinh

Ở Ấp Nhì, xã Mỹ Long Nam (Cầu Ngang) có lẽ là nơi cuối cùng của tỉnh Trà Vinh còn nghề “đi mong”, phường “đi mong”, ở xứ này giờ chỉ còn ngót nghét chưa đến 20 ngư dân.

Thỉnh thoảng, họ lại đem “mong” ra biển để kiếm vài con cá cho bữa cơm, hay chỉ còn dùng “mong” như là một phương tiện như xuồng để di chuyển, cũng có khi đó chỉ là một thói quen khó bỏ, đạp “mong” cho đỡ nhớ nghề. Và như một phép biện chứng hiển nhiên, một khi Mong không còn, những người đi Mong cuối cùng cũng giải nghệ là lúc biển trở nên nghèo nàn, xơ xác hơn bao giờ hết.

BTV Miền Tây Quê Tui